Balkanların İncisi Üsküp Vakıfları

Bu kitap 2015 yılında Gazi Üniversitesi’nde tamamlanmış olan Üsküp Vakıfları -Bir Sosyal Tarih İncelemesi- adlı doktora tezine dayanmaktadır. Üsküp 1392 yılında Osmanlı Devleti hâkimiyeti altına girmiştir. Beş asrı aşkın bir süre Osmanlı Devleti hâkimiyetinde kalan şehir, Balkan Savaşları’nın ardından 10 Ağustos 1913’te imzalanan Bükreş Anlaşması’yla Osmanlı topraklarından ayrılmıştır. Osmanlı Devleti’nin Üsküp’te kalıcı olmasında en önemli kurumlardan birisi vakıf olmuştur. Üsküp’teki Osmanlı hâkimiyetinin ilk döneminden, son yıllarına kadar şehirde vakıflar kurulmuştur. Bu vakıflar kimi zaman bir Osmanlı Padişahı tarafından, kimi zaman askerî sınıfa mensup kişiler tarafından kurulmuştur. Şehirde ve şehre bağlı kırsal alanda başta ibadet amaçlı cami ve mescitler olmak üzere, han, hamam, mektep, medrese, tekke, zaviye vb. birçok farklı yapılar inşa edilmiştir. Bu çalışmada Osmanlı döneminde Üsküp’te kurulan vakıflar incelenmiştir. Vakıflar bünyesinde, Üsküp’te, toplumun başta dini olmak üzere, iktisadi ve içtimai birçok ihtiyaçları karşılanmıştır. Vakıflar, şehre çok önemli kalıcı etkilerde bulunmuştur. Bunların en bariz örnekleri ise- Üsküp’teki en eski vakıf eseri olan Sultan II. Murad Camii olmak üzere- hala ayakta kalan vakıf eserleridir. Mimari açıdan önemli yere sahip olan bu eserler Üsküp şehrinin Osmanlı’dan günümüze intikal eden en önemli tarihi mirasıdır.