Yâhya Nazîm Divanı 2. Baskı

Divan edebiyatı, yüzyıllar boyu geniş bir coğrafyada selim bir zevkin ifadesi olarak hüküm sürmüştür. Kimi zaman manzum kimi zaman mensur olarak müellifler eserlerini ortaya koymuşlar ve insanlığa seslenmişlerdir. Bu eserlerden bazıları tarihin tozlu sayfaları arasında kalırken bazıları ise muhalled eserler olarak hâlâ hayatımızdadır. İşte burada Arap harfli klasik eserlerimizin çalışma konusu edinilmesi, günümüz harflerine aktarımı önemli bir mesele olarak karşımızda durmaktadır. Geçmişle günümüz arasında köprü kurmak, kökü mazide olan atiyi yakalamak için kütüphanelerimiz çalışılmayı bekleyen sayısız eserle doludur. Kadim bir medeniyetin vârisleri olarak geçmişle gelecek arasındaki dengeyi iyi gözetmemiz gerekmektedir. Geçmişinden habersiz, hatta geçmişiyle kavgalı nesiller geleceğimize ışık tutamaz. Bu anlamda hakkı verilerek yapılan edebî, tarihî, ilmî çalışmaların hepsi kıymetlidir, gereklidir. Biz de bu çalışmamızda 17. yüzyılın ikinci yarısında ve 18. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış olan Yahyâ Nazîm Çelebi'nin divanını elimizden geldiğince titiz bir şekilde ortaya koymaya çalıştık. Yahyâ Nazîm, İstanbullu bir şairdir. İstanbul'un Kumkapı semtinde Gedikpaşa'da doğmuştur. Gençliğini de yine burada geçirmiş ve "Gedikpaşalı Nazîm" olarak tanınmıştır. Doğum tarihiyle ilgili net bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak ölüm tarihinin 1727 oluşu ve vefat ettiğinde yaklaşık seksen yaşında olduğu bilgisi bize doğumunun 1649-1650 yıllarında olabileceğini düşündürmektedir. Adının Yahyâ, ilk mahlasının "Halîm" olduğu ve daha sonra Neşâtî tarafından kendisine "Nazîm" mahlası verildiği kaynaklarda geçmektedir. Nazîm, Enderun'da yetişmiş ve öğreniminden sonra sarayda çeşitli görevlerde bulunmuştur. Bir ara kilâr-ı hâssa nöbetçibaşılığına getirilmiş ve daha sonra ömrünün sonuna kadar İstanbul pazarbaşılığı görevini sürdürmüştür. Padişahlardan IV. Mehmed, II. Süleyman, II.Ahmed, II. Mustafa ve III. Ahmed devirlerini görmüş ve 1727'de vefat etmiştir. Vefat yeri ile ilgili tam bir bilgi bulunmamaktadır. Geride birçok beste ve hacimli bir divan bırakmıştır. Beş bölüm hâlinde toplanan eser, aslında ayrı zamanlarda telif edilmiş beş ayrı divandan oluşmaktadır. Divanın çok sayıda yazma nüshası bulunmaktadır. Buna rağmen eser daha önceleri matbu nüshadan, ayrı kişilerce ve (bazıları) çok da özenli olmayan bir şekilde yüksek lisans tezi olarak çalışılmıştır. Yaşadığı dönem ve sonrasında önemli, etkili şairlerden biri olan Yahyâ Nazîm maalesef günümüzde hak ettiği derecede tanınmamış ve üzerinde yeterince çalışma yapılmamıştır. Şair, na't denilince akla gelen belki de ilk isimlerdendir. Temenni ederiz ki bu çalışma hassaten Yahyâ Nazîm'in şahsında divan edebiyatı çalışmalarına katkı sunar. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Yahyâ Nazîm'in hayatı ve sanatı hakkında bilgi verilmiş, divanı incelenmiştir. İkinci bölümde ise eserin nüshaları tanıtılmış ve tenkitli metin sunulmuştur.